مسأله 3 - در امثال مساجد و مقابر و راه‌ها و خيابان‌ها و پل‌ها و كاروانسراهايى كه براى توقف مسافران مهيا شده و درخت‌هايى كه براى استفادهء عابرين از سايه و ميوه آن‌ها كاشته مىشوند ، بلكه امثال حصيرهاى مساجد و قنديل‌هاى زيارتگاه‌ها و نظاير اين‌ها و خلاصه هر چيزى كه براى مصلحت عموم حبس باشد ، معاطات كفايت مىكند ؛ پس اگر ساختمانى به عنوان مسجد بسازد و به عموم اذن بدهد كه در آن نماز بخوانند و بعضى از مردم در آن نماز بخوانند در وقف آن كافى است و مسجد مىشود . و همچنين است اگر قطعه زمينى را براى قبرستان مسلمين تعيين كند و بين آن و مردم رفع مانع نموده و اذن عمومى بدهد كه اموات را در آن دفن نمايند و بعضى از اموات را در آن دفن نمايند ، يا پلى را بسازد و بين آن و عابرين رفع مانع كند و مردم شروع در عبور از آن بنمايند و چنين است در ساير موارد . مسأله 4 - آنچه كه ذكر كرديم از كافى بودن معاطات در مسجد ، فقط در صورتى است كه اصل ساختن به قصد مسجد باشد ، به اينكه قصدش از ساختن و عمران آن ، اين است كه مسجد باشد خصوصاً اگر زمين مباحى را براى مسجد حيازت كند و به همين نيّت آن را بسازد و اما اگر براى او ساختمان مملوكى باشد مانند خانه يا سرايى ، سپس نيّت كند كه مسجد باشد و مردم را به نماز در آن وادار كند بدون آن‌كه صيغه را اجراء نمايد ، اكتفا به آن مشكل است و همچنين است حال در مانند كاروانسرا و پل . مسأله 5 - در جواز توكيل در وقف ، اشكالى نيست . و در اينكه در وقف ، فضولى هست ، اختلاف و اشكال است كه بعيد نيست كه فضولى در وقف جارى باشد ، ليكن احتياط خلاف آن است . مسأله 6 - در وقف بر جهات عمومى مانند مساجد و قبرستان‌ها و پُل‌ها و مانند اين‌ها و همچنين وقف بر عنوان‌هاى كلى مانند وقف بر فقرا و فقها و مانند اين‌ها ، بنابر اقوى قبول معتبر نيست . و اما در وقف خاص مانند وقف بر ذرّيه ، احتياط ( مستحب ) آن است كه قبول در آن معتبر باشد پس موقوف عليهم آن را قبول مىكنند ؛ و قبول آن‌هايى كه موجودند كافى است و به قبول كسانى كه بعداً از مصاديق موقوف عليهم به وجود مىآيند احتياجى نيست . و اگر افراد موجود صغير باشند يا در بين آن‌ها صغيرهايى باشند ، ولىّ